Grupa Mi: šibenski sastav i njihovi večni hitovi u Subotici

Geografska i kulturna distanca između Šibenika, primorskog grada sa bogatom tradicijom klapskog pevanja, i Subotice, ravničarskog panonskog centra na samom severu Vojvodine, naizgled je prevelika da bi se na njoj gradili zajednički muzički temelji. Ipak, istorija jugoslovenske popularne muzike puna je neočekivanih mostova. Jedan od najčvršćih i najznačajnijih izgrađen je u maju 1970. godine, kada je šibenska Grupa Mi stupila na pozornicu Omladinskog festivala u Subotici. Sa sobom su doneli dotad nečuvenu energiju – fuziju jadranskog beat senzibiliteta i autentičnog američkog soula, krunisanu hitom "Ljubav ti više nije važna". Taj nastup nije samo redefinisao zvučnu sliku festivala, već je postao prelomna tačka u istoriji domaćeg R&B i soul zvuka.

Dalmacija u ravnici: Dolazak šibenskog soul-rok talasa na sever Bačke

Šezdesete godine su u Dalmaciji donele eksploziju vokalno-instrumentalnih sastava. Šibenik, grad u kojem su se ukrštali uticaji italijanskih radio stanica, mediteranskog temperamenta i industrijskog radničkog duha, iznedrio je nekoliko izuzetnih bendova. Spajanjem članova dve lokalne grupe, Magneta i Mesečara, 1966. godine nastala je Grupa Mi. Za razliku od većine tadašnjih domaćih sastava koji su kopirali britansku beat invaziju, Šibenčani su se okrenuli crnačkoj muzici sa američkog juga – soulu i ritmu i bluzu.

Odluka da se prijave za Omladinski festival u Subotici 1970. godine bila je hrabar potez. Subotica je do tada bila pretežno prepoznata kao mesto gde se negovao melodični pop, šansona i rani akustičarski radovi. Dolazak benda sa moćnom duvačkom sekcijom i pevačem koji je pevao sa promuklom, soul strastvenošću bio je kulturni šok za vojvođansku publiku. Međutim, ravnica je pokazala neverovatnu otvorenost za ovaj jadranski talas.

Spajanje šibenskog temperamenta i subotičke festivalske ozbiljnosti stvorilo je jedinstvenu sinergiju. Članovi Grupe Mi su u Suboticu stigli sa reputacijom vrhunskog koncertnog benda koji je punio dvorane širom Jadrana, ali im je nastup na Omladini pružio priliku za nacionalnu verifikaciju. Subotička publika, naviknuta na visoke interpretativne standarde, prepoznala je u Šibenčanima ono što je jugoslovenskoj sceni u tom trenutku najviše nedostajalo – iskrenu, plesnu energiju zasnovanu na vrhunskom instrumentalnom umeću.

Muzički identitet Grupe Mi: Fuzija jadranskog beata i američkog soula

Muzički identitet Grupe Mi bio je jedinstvena pojava na ex-yu sceni kasnih šezdesetih godina. Dok su njihovi savremenici uglavnom koristili standardnu postavu sa dve gitare, basom i bubnjevima, Šibenčani su shvatili da se autentični soul zvuk ne može postići bez duvačkih instrumenata. Uvođenje saksofona, trube i trombona u stalnu postavu dalo je njihovom zvuku širinu i moć koja je bila rezervisana za velike američke revijske orkestre.

Glavni oslonac njihovog zvuka bili su uticaji izvođača poput Otisa Redinga (Otis Redding), Vilsona Piketa (Wilson Pickett), Sema i Dejva (Sam & Dave), ali i britanskih mod bendova koji su koketirali sa soulom, kao što su The Spencer Davis Group. Grupa Mi nije samo prevodila i prepevavala strane hitove; oni su te ritmičke i aranžmanske šablone uspešno implementirali u sopstvene autorske kompozicije na srpskohrvatskom jeziku.

Ovaj spoj jadranske melodičnosti i čvrstog, sinkopiranog R&B ritma stvorio je prepoznatljiv "Mi zvuk". Ključnu ulogu u tome igrale su i orgulje, koje su davale toplu, harmonijsku podlogu preko koje su duvači ispaljivali svoje oštre, precizne rifove. Bio je to moderan, urbani zvuk koji je pokazao da domaći muzičari mogu uspešno da savladaju najzahtevnije žanrove američke popularne muzike i prilagode ih lokalnom senzibilitetu.

Omladina 1970. kao poprište novih žanrova: Slučaj pesme Ljubav ti više nije važna

Jubilarni festival Omladina 1970. godine ostaće upamćen kao jedno od najuzbudljivijih izdanja u njegovoj istoriji. Bilo je to poprište estetske borbe između različitih muzičkih pravaca. S jedne strane, tu su bili rani akustičari i šansonijeri koji su insistirali na tišini i reči, a sa druge strane bendovi poput Grupe Mi koji su doneli bučnu, ritmičnu i modernu plesnu muziku. U toj atmosferi, pesma "Ljubav ti više nije važna" zazvučala je kao objava novog vremena.

Kompozicija, koju su potpisali članovi benda, bila je savršen primer modernog soul-popa. Pesma počinje upečatljivim bas uvodom Siniše Škarice i diskretnim ritmom bubnja, da bi se sa ulaskom duvačke sekcije pretvorila u eksplozivnu, plesnu numeru. Refren je bio izuzetno pevljiv i komunikativan, ali bez jeftine komercijalizacije koja je često karakterisala tadašnje šlagere. Tekst je donosio modernu priču o raskidu i emotivnoj ravnodušnosti, napisan jednostavnim, ali efektnim jezikom.

Nastup Grupe Mi u Subotici bio je vizuelni i zvučni trijumf. Njihovo suvereno vladanje scenom, koreografisani pokreti duvačke sekcije i energija kojom su zračili odmah su osvojili publiku u hali. Osvajanje druge nagrade stručnog žirija i publike bilo je veliko priznanje za bend, ali je stvarni uspeh bio to što je pesma "Ljubav ti više nije važna" postala jedan od najvećih hitova tog leta na svim radio stanicama u zemlji, cementirajući status Grupe Mi kao vodećih soul-rokera u Jugoslaviji.

Analiza aranžmana i vokalnog izraza Nevena Mijata

Da bi se u potpunosti razumela magija nastupa Grupe Mi u Subotici, neophodno je analizirati vokalni izraz Nevena Mijata. U vremenu kada su na jugoslovenskoj sceni dominirali pevači čistih, školovanih glasova i tradicionalne italijanske škole pevanja, Mijat je doneo nešto potpuno drugačije. Njegov vokal je bio sirov, prirodno promukao, pun ekspresivnosti i emotivne napetosti koja je bila karakteristična za crnačke pevače sa američkog juga.

Mijat nije samo pevao; on je proživljavao svaki stih, koristeći krikove, uzdahe i improvizacije koje su do tada bile neuobičajene u domaćoj zabavnoj muzici. Njegova sposobnost da kontroliše tako intenzivan vokalni izraz, a da istovremeno svira orgulje i vodi bend, bila je fascinantna. On je bio motorna snaga Grupe Mi, pevač koji je davao uverljivost njihovom soul opredeljenju.

"Neven Mijat je bio naš Otis Reding. Kada bi on stao iza mikrofona, svaka sumnja u to da li belci sa Jadrana mogu da pevaju soul bi nestala. Njegov vokal u pesmi Ljubav ti više nije važna je lekcija iz R&B interpretacije – pun strasti, ritmički savršen, sa onom prepoznatljivom subotičkom festivalskom dramatikom koja je pesmi dala dodatnu težinu. Bili smo ponosni na taj nastup." - Siniša Škarica, basista Grupe Mi, iz intervjua za "Džuboks". ²

Aranžman pesme je bio postavljen tako da podržava Mijatov vokal. Duvačke linije su funkcionisale kao kontrapunkt njegovom glasu, odgovarajući na njegove fraze i podižući energetski nivo u refrenima. Ritam sekcija, koju su činili Škarica na basu i Nikica Šprljan na bubnjevima, bila je izuzetno čvrsta i sinhronizovana, pružajući stabilan temelj za vokalne i duvačke bravure. Ovaj aranžman se i danas proučava kao školski primer uspešne adaptacije soul muzike na domaće tlo.

Društveni značaj prodora soul i R&B zvuka u socijalističkoj omladinskoj kulturi

Prodor soul i R&B zvuka, koji je u Jugoslaviji kulminirao nastupom Grupe Mi u Subotici, imao je i značajnu društveno-političku dimenziju. To je bilo vreme kada se socijalističko društvo polako liberalizovalo i kada su kulturne vlasti počele da tolerišu i podržavaju različite oblike omladinske kulture koji su dolazili sa Zapada. Međutim, za razliku od rock and rolla koji je često posmatran sa sumnjom zbog svog buntovničkog i potencijalno subverzivnog karaktera, soul je imao drugačiji status.

Budući da je soul izvorno bio muzika crnačke radničke klase u SAD, nastala u borbi za građanska prava, on je u socijalističkoj Jugoslaviji doživljavan sa simpatijama. Kulturni teoretičari i politički forumi su u soulu prepoznavali izraz potlačenih slojeva kapitalističkog društva, što je olakšavalo njegovu integraciju u zvanične kulturne tokove, uključujući i omladinske festivale. Ipak, za samu omladinu, politička dimenzija je bila u drugom planu; njih je privlačila plesna energija, modernost i neposrednost ove muzike.

Grupa Mi je svojim nastupima pokazala da omladinska kultura u Jugoslaviji može biti moderna, urbana i svetska, a da istovremeno zadrži sopstveni identitet. Njihov uspeh u Subotici bio je dokaz da festival Omladina ne služi samo za očuvanje tradicionalnih vrednosti, već i kao platforma za širenje novih, emancipatorskih kulturnih trendova koji su pomogli u stvaranju modernog, otvorenog jugoslovenskog društva sedamdesetih godina.

Siniša Škarica i legat Grupe Mi: Od festivalske bine do uredničke fotelje Jugotona

Kada se govori o Grupi Mi i njihovom subotičkom uspehu, nemoguće je zaobići ime Siniše Škarice. Kao basista benda, Škarica je bio ključni član ritam sekcije koja je davala prepoznatljiv puls njihovim soul pesmama. Međutim, njegov stvarni uticaj na jugoslovensku muzičku scenu tek je usledio nakon što je bend prestao sa aktivnim radom. Škarica je prešao sa druge strane stakla, započevši rad u zagrebačkom Jugotonu, najvećoj diskografskoj kući u zemlji.

Tamo je tokom sedamdesetih i osamdesetih godina obavljao funkciju glavnog i odgovornog urednika, postajući jedan od najuticajnijih ljudi u ex-yu muzičkoj industriji. Njegov prefinjeni muzički ukus, oblikovan kroz sviranje soula i nastupe na festivalima poput Omladine, bio je presudan za prepoznavanje i lansiranje novog talasa. Pod njegovim uredničkim vođstvom, Jugoton je potpisao i objavio ključne albume grupa Azra, Film, Haustor, Šarlo Akrobata, Idoli i Električni orgazam, redefinišući domaću rok scenu.

Škarica je uvek isticao da je njegovo festivalsko iskustvo iz Subotice bilo od neprocenjivog značaja za njegov kasniji rad. Tamo je naučio da prepozna autentični talenat i shvatio važnost festivalskih platformi za afirmaciju mladih autora, što je kasnije primenio u svojoj diskografskoj politici.

Diskografska istorija i recepcija njihovih subotičkih snimaka

Diskografska istorija Grupe Mi, iako relativno kratka, ostavila je trajan trag u domaćoj muzičkoj baštini. Njihovi singlovi, objavljeni uglavnom za zagrebački Jugoton, danas se smatraju ključnim dokumentima o razvoju domaćeg soul-roka. Posebno mesto u njihovoj diskografiji zauzima singl ploča iz 1970. godine na kojoj se našla pesma "Ljubav ti više nije važna", zabeležena u svojoj najboljoj, energetski najsnažnijoj verziji.

Recepcija njihovog rada u decenijama koje su usledile potvrdila je njihov pionirski status. Muzički kritičari i istoričari rock scene u Jugoslaviji redovno svrstavaju Grupu Mi među najvažnije bendove kasnih šezdesetih i ranih sedamdesetih godina. Njihov subotički nastup se opisuje kao trenutak u kojem je domaća scena pokazala da može da stvori autentičan, kvalitetan soul koji ne zaostaje za stranim uzorima. ¹

U novije vreme, njihovi snimci su ponovo digitalizovani i objavljeni na različitim kompilacijama posvećenim pionirima ex-yu rocka. Kruna te reevaluacije bilo je uvrštavanje njihovih pesama na retrospektivna izdanja festivala Omladina, gde je Grupa Mi prepoznata kao sastav koji je doneo neophodnu modernost i trasirao put budućim generacijama muzičara koji su želeli da stvaraju plesnu muziku sa stavom i umetničkim integritetom.

Zaključak: Grupa Mi kao svetionik jadranskog zvuka na subotičkoj sceni

Grupa Mi ostaje trajno upisana u istoriju Omladinskog festivala u Subotici kao sastav koji je uspeo da premosti geografske i žanrovske razlike i donese autentični jadranski soul na sever Bačke. Njihov trijumf 1970. godine sa pesmom "Ljubav ti više nije važna" bio je prelomni trenutak koji je pokazao da subotička publika i žiri umeju da prepoznaju i nagrade vrhunski kvalitet bez obzira na to iz kog žanra on dolazi.

Njegovo nasleđe živi kroz rad njihovih članova, pre svega Siniše Škarice, koji je svoje muzičko iskustvo ugradio u same temelje jugoslovenske diskografije, ali i kroz pesme koje i danas zvuče sveže, plesno i energetski snažno. U istoriji festivala Omladina, Grupa Mi svetli kao svetionik koji podseća na vreme kada su se u Subotici susretali najbolji muzičari jedne velike zemlje, stvarajući jedinstvenu kulturnu tapiseriju čiji su niti i danas neraskidive.

Reference